Ponieważ ludzie żyli i przystosowywali się do swojego naturalnego środowiska przez ostatnie 5 milionów lat, wywnioskowano, że funkcjonują najbardziej optymalnie w środowiskach naturalnych, takich jak las. Z tej właśnie filozofii wywodzi się japońska praktyka kąpieli leśnych, definiowana jako nawiązywanie kontaktu z naturą i chłonięcie atmosfery lasu.
Badania potwierdzają, że im więcej ludzi ma kontakt z przyrodą, tym więcej korzyści fizjologicznych uzyskuje. Badania Ulricha już z 1981 roku wykazały, że osoby obcujące z przyrodą doświadczyły spadku ciśnienia krwi, wyższych amplitud fal mózgowych alfa i zmniejszonego napięcia mięśni.
Badanie to mierzy fizjologiczne korzyści natury za pomocą dwóch zmiennych: aktywności mózgu (poprzez pomiar bezwzględnego stężenia hemoglobiny) w obszarze mózgu zwanym korą przedczołową oraz poziomu kortyzolu w ślinie.
Wyniki tamtego badania pokazały, że zarówno aktywność mózgu, jak i poziom kortyzolu znacznie się obniżyły, co wskazuje, że badani doświadczyli relaksującego działania shinrin-yoku.
Kora przedczołowa jest tą częścią naszego mózgu, w której zachodzą wszystkie najbardziej złożone procesy umysłowe i poznawcze.
Pełni rolę integracyjną dla informacji docierających z bardziej pierwotnych i emocjonalnych obszarów, narządów zmysłów oraz obu półkul naszego mózgu. Łączy także nasze doświadczenia z przeszłości z teraźniejszością i założeniami dotyczącymi przyszłości.
Kora przedczołowa odpowiada też za umiejętność planowania, koncentrację, motywację, kontrolę zachowania, a także pomaga nam odróżnić dobro od zła.
Neuronaukowcy uważają, że właśnie ta część mózgu jest obszarem, którego niezawodne funkcjonowanie jest kluczowe dla odporności psychicznej. Pełni zadania służące regulacji zachowania, jest niezbędna dla hamowania przesadnych reakcji emocjonalnych, wytwarzanych przez układ limbiczny.
To kora przedczołowa potrafi poskromić reakcję współczulnego (sympatycznego) układu nerwowego, który jest odpowiedzialny za wejście w stan „walki lub ucieczki”. Przypomina naszemu organizmowi, że mimo trudnej sytuacji mamy jeszcze wiele możliwych rozwiązań. Ta część naszego mózgu temperuje również emocjonalne ośrodki mózgu, a zwłaszcza ciała migdałowate, których jednym z zadań jest uruchamianie reakcji lękowej.
Okres dzieciństwa oraz dojrzewania to czas rozwoju i formowania się kory przedczołowej w mózgu, a zatem również kształtowania sprawności posługiwania się funkcjami, za które ona odpowiada. Kora przedczołowa pełną dojrzałość osiąga dopiero po 25 roku życia. Na jej ostateczną sprawność wpływa również sposób i jakość stymulowania tego obszaru mózgu przez cały okres dzieciństwa i nastoletni.
Dobra wiadomość jest taka, że kąpiele leśne sprzyjają pracy tej części naszego mózgu!
Jak wiemy, praktyka polega na doświadczaniu przyrody, w tym m.in. na wdychaniu leśnego powietrza bogatego w aktywne związki lotne, zwane fitoncydami. O czym wielokrotnie pisałyśmy, fitoncydy produkowane przez leśną roślinność, wspierają odporność naszego organizmu. Podobnie jak cały arsenał narzędzi, dzięki którym las wpływa korzystnie na nasze zdrowie i dobre samopoczucie, pracują nad aktywowaniem przywspółczulnego (parasympatycznego) układu nerwowego, odpowiedzialnego za odpoczynek i relaks. Kąpiele leśne wyraźnie redukują aktywność współczulnego systemu nerwowego, co przekłada się m.in. na normalizację tętna i ciśnienia krwi, obniżenie poziomu kortyzolu i adrenaliny. Ale dziś skupiamy się na tym, jak kąpiele leśne oddziałują na naszą głowę. Otóż wpływają też na metabolizm kory przedczołowej oraz czynność bioelektryczną mózgu w kierunku poprawy funkcjonowania poznawczego przy pogłębionym uczuciu odprężenia.
Co na to badania?
Patrząc na to, czego możemy się dowiedzieć z wymiernych danych, które preferuje dziedzina naukowa, możemy wiele dowiedzieć się o fizjologicznych reakcjach naszego ciała na przyrodę. W badaniach z Korei Południowej i Stanów Zjednoczonych uczestnikom pokazywano obraz przedstawiający naturalną scenerię. Oba badania wykazały mierzalny spadek poziomu hemoglobiny w korze przedczołowej. Podczas gdy kora przedczołowa odpoczywa, części mózgu związane z emocjami, przyjemnością i empatią doświadczają wzrostu aktywności.
Za pomocą jakich mechanizmów natura może przeciwdziałać rozwojowi choroby psychicznej? Jednym z możliwych mechanizmów jest zmniejszenie ruminacji, czyli przeżuwania na okrągło negatywnych myśli odnoszących się do siebie. Ruminacja oznacza zwiększone ryzyko wystąpienia depresji i innych chorób psychicznych. Jest również związana z aktywnością kory przedczołowej.
Neurobiolog Gregory Bratman, postanowił sprawdzić, czy takiej skłonnej do depresji korze przedczołowej mógłby pomóc kontakt z naturą. Zaczął od tego, że 38 osób, które zaprosił do eksperymentu, zbadał przy pomocy funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI).
Następnie wszyscy uczestnicy badania wypełnili testy psychologiczne, po czym zostali podzieleni na dwie równe części. Połowa udała się na półtoragodzinny spacer po lasach i łąkach, a połowa miała w tym czasie chodzić po jednej z głównych ulic San Francisco. Potem wszyscy znów rozwiązali testy psychologiczne i znów zostali położeni w skanerze fMRI. – Zarówno testy, jak i obrazy mózgu potwierdziły, że aktywność interesującego nas fragmentu kory przedczołowej wyraźnie spadła po spacerze na łonie natury. Z badania przeprowadzonego przez Bratmana płynie dość oczywista konkluzja, ale naszą rolą jest powtarzanie tu tej prawdy jak najczęściej 😊 „Kontakt z naturą, nawet niedługi, może ograniczyć częstotliwość pojawiania się myśli, które prowadzą, w niektórych przypadkach, do rozwoju chorób psychicznych takich jak depresja”.
Za: Jaki jest związek między rozwojem kory przedczołowej, a uczeniem się?, Akademianauki.pl;
Ł. Kudła, Neurobiologia odporności psychicznej, Neuropsychologia.org;
K.Simonienko, Kąpiel leśna (shinrin-yoku) jako przykład interwencji ekoterapeutycznej w grupie pacjentów ze schizofrenią, Centrum Terapii Lasem, Psychiatria Spersonalizowana, 2022.
G. N. Bratman, J. P. Hamilton , K. S. Hahn, J. Gross, Nature experience reduces rumination and subgenual prefrontal cortex activation, Proceedings of the National Academy of Sciences, 2015.
F. Williams, Poświęć dwie godziny w sosnowym lesie i zadzwoń do mnie rano, outsideonline.com/1870381/take-two-hours-pine-forest-and-call-me-morning, 2012.
E. K. Nelson, Shinrin-yoku: The Relevancy of Forest Bathing, hikeformantalhealth.org, 2017.
Park, B.J., Tsunetsugu, Y., Kasetani, T., Hirano, H., Kagawa, T., Sato, M., Miyazaki, Y, Physiological effects of Shinrin-Yoku (taking in the atmosphere of the forest)—using salivary cortisol and cerebral activity as indicators, Journal of Physiological Anthropology, Issue 2, healthdesign.org
#koraprzedczołowa #prefrontalcortex #shinrinyoku #kąpieleleśne #foresttherapy #zdowieznatury #zdrowiezlasu #mózg #głowa #zdrowiepsychiczne
