Czy wiesz, że stresujących sytuacji doświadcza codziennie aż 23 proc. Polaków, a 21% nie potrafi sobie z nim poradzić? (według NTZP2022). Jak wynika z badania przeprowadzonego w 2022 roku przez Nationale-Nederlanden, na gorsze samopoczucie narzeka coraz więcej pracowników. Aż 75 proc. z nich odczuwa wzrost stresu w życiu codziennym, a 74 proc. pogorszenie zdrowia psychicznego. W ciągu ostatniego roku (2021-2022) objawy wypalenia zawodowego zauważyło u siebie dwie trzecie pracowników.
Przyczyn tego stanu możemy upatrywać m.in. w przepracowaniu, przebodźcowaniu, które tworzy źródło ciągłego napięcia, natłoku obowiązków, problemach natury osobistej, braku umiejętności zachowania work-life balance. W konsekwencji mierzymy się ze stanami lękowymi, chorujemy na depresję, odczuwamy przejawy agresji lub autoagresji.
Po czym poznać, że możemy mieć do czynienia z syndromem wypalenia zawodowego? Może zdarzyć się, że odczuwamy chroniczne zmęczenie lub narzekamy na problemy ze snem. Mamy problemy z koncentracją i skupieniem się na wykonywanych zadaniach. Nasz nastrój jest zmienny, od euforii po przygnębienie. Możemy mieć poczucie bycia niewystarczająco dobrymi pracownikami i wątpimy w swoje kompetencje. Zdarza się, że nie dostrzegamy celowości swoich działań zawodowych, brak nam poczucia realizacji czegoś istotnego. Każdy z tych objawów powinien wzbudzić nasze zaniepokojenie, ale na szczęście są proste sposoby radzenia sobie z tym (coraz bardziej) powszechnym syndromem.
Kąpiele leśne, wymyślone przez Japończyków ponad 40 lat temu, powstały właśnie z myślą o zapracowanych trybikach z japońskich korporacji. Będąc narodem, który przyrodę i jej wpływ na zdrowie darzy szczególnym szacunkiem, właśnie w spacerach po lesie szukali lekarstwa na plagę depresji, przepracowania, lęków i karoshi. I znaleźli. Tylko między 2004-2012 japoński rząd przeznaczył 4 miliony dolarów na wsparcie badań fizjologicznych i psychologicznych skutków kąpieli w lesie, wyznaczając 48 leśnych ścieżek terapii. Aktualnie w Japonii działa ponad 60 certyfikowanych ośrodków terapii leśnych. Praca w biurze oznaczająca często zamknięcie w czterech ścianach i oderwanie od natury wpływa bardzo niekorzystnie na nasze zdrowie, także psychiczne. Objawia się m.in. nadpobudliwością, trudnością z utrzymaniem uwagi przez dłuższy czas, zaburzeniami nastroju, stanami lękowymi, depresją. Dobra wiadomość jest taka, że wystarczy zwrócić się ku naturze w jakiejś części swojej codzienności, by te zjawiska z łatwością odwrócić. Terapeuci na całym świecie zwracają uwagę na korzyści zdrowotne płynące z kontaktu z przyrodą. Warto zatem skorzystać z jednej z jego aktywnych form, jaką jest praktyka kąpieli leśnych.
Zdrowie prosto z lasu
Kąpiele leśne wspierają ośrodkowy układ nerwowy, układ immunologiczny, obniżają poziom adrenaliny i kortyzolu, normalizują ciśnienie tętnicze, poprawiają zdolność koncentracji.
Już 2 godziny kąpieli leśnej w miesiącu pobudzą do działania nasz układ odpornościowy. W lesie jesteśmy wystawieni na dobroczynne działanie lotnych związków zwanych fitoncydami. To substancje produkowane przez drzewa i krzewy, gdy te zostają zaatakowane przez grzyby, bakterie lub gdy ich układ immunologiczny wychwyci inny rodzaj zagrożenia. Jak wynika z badań przeprowadzonych w Japonii, także nasz organizm reaguje pozytywnie na wpływ fitoncydów. Badanie Japończyków przeprowadzone na 12 zdrowych mężczyznach w średnim wieku wykazało, że ekspozycja na działanie fitoncydów znacznie zwiększyła aktywność komórek NK (windujących naszą odporność), obniżyła gniew, rozdrażnienie, poziom hormonów stresu. Dodatkowo, wydłużyła czas snu, a respondenci deklarowali odczuwanie mniejszego znużenia i zmęczenia.
Świat kąpie się w lesie
W Korei Południowej kąpiele leśne znane są jako „salim yok” i, jak się okazuje, znalazły się wśród najbardziej preferowanych zajęć rekreacyjnych Koreańczyków. Rząd Republiki traktuje uzdrawiającą, terapeutyczną moc lasów bardzo poważnie. Inwestując w narzędzia poprawy jakości życia i zdrowia mieszkańców swojego kraju, wybudował Narodowe Centrum Terapii Leśnej i założył aż 37 lasów rekreacyjnych. Koncepcja uzdrawiającej mocy lasów została w Korei uznana, a leśna terapia jako metoda leczenia jest promowana odgórnie. To jeszcze nie wszystko – specjalna instytucja KFS (Korean Forest Service) promuje politykę „Od kołyski do grobu: życie z lasami”. Zapewnia usługi dostosowane do poszczególnych etapów życia Koreańczyków – leśne przedszkola, camping, edukację, rekreację, a nawet szkoły rodzenia.
Australijskie International Nature and Forest Therapy Alliance (INFTA) wdraża i promuje terapię leśną jako opartą na dowodach praktykę zdrowia publicznego poprzez międzynarodowe partnerstwa z instytucjami badawczymi, organami rządowymi i innymi zainteresowanymi podmiotami.
W Europie funkcjonuje m.in. Forest Therapy Hub – zajmujący się kształceniem przewodników kąpieli leśnych i terapii lasem, kładący duży nacisk na aspekty społeczne, edukację oraz współpracę i wzajemność w relacji człowiek-natura.
W USA działa z kolei Association of Nature and Forest Therapy (ANFT), stowarzyszenie założone przez M. Amosa Clifforda w 2012 roku. Amos połączył elementy shinrin-yoku ze swoim czterdziestoletnim doświadczeniem w prowadzeniu medytacji Zen, psychoterapii, doradztwie edukacyjnym, aby stworzyć ramy dla terapii leśnej. A na naszym rodzimym podwórku – Polskie Towarzystwo Kąpieli Leśnych, popularyzujące tę formę leśnej terapii, zrzeszające przewodników kąpieli leśnych i dbające o najwyższe standardy w tej, zyskującej coraz większą popularność, dziedzinie.
Co dla pracowników?
Ponieważ sama praktyka została wprowadzona w odpowiedzi na problemy zdrowotne wynikające z przepracowania, dostęp do usługi przez pracowników jest możliwy na wiele sposobów!
Po pierwsze kąpiel leśną można odbyć wspólnie ze swoim zespołem. Pracodawca zwraca się do przewodnika o zorganizowanie zajęć dla grupy do 15 osób. Przewodnik dba o przygotowanie scenariusza kąpieli leśnej, odpowiadającego szczególnym oczekiwaniom pracodawcy – wrażliwego na potrzeby swoich pracowników. Taka forma zajęć ma wartość dodatkową, ponieważ dzięki wspólnej aktywności w naturze uruchamiamy mechanizm integracji wewnątrz zespołu. Początkowa adaptacja ułatwia pokonanie bariery, właściwej codziennym rolom, które przyjmujemy w miejscu pracy.
Kontakt pracodawcy z przewodnikiem możliwy jest po uprzednim zgłoszeniu w formie maila na adres kontakt@lesneprojekty.pl.
Inną formą skorzystania z praktyki shinrin-yoku jest uczestnictwo w odbywających się wydarzeniach grupowych, ale tym razem nie w otoczeniu swoich współpracowników. Informacja na temat aktualnych wydarzeń dostępna jest m.in. na stronie lesneprojekty.pl oraz kapielelesne.pl.
Dla osób ceniących sobie prywatność, mających ochotę na indywidualne zanurzenie w naturze jest dostępna opcja kąpieli leśnej w kameralnym gronie od 1-3 osób. Zapisy możliwe pod adresem mailowym kontakt@lesneprojekty.pl.
